Rugsparend imkeren: standhoogte, hefhulpmiddelen en techniek

Rugsparend imkeren betekent vooral: minder en lichter tillen. Zet je kasten op werkhoogte, werk zo vaak mogelijk met één bak, neem volle honingkamers raat voor raat af in plaats van in één keer en verplaats zware lasten met een rolwagen of steekwagen. Deze vier aanpassingen verlagen de belasting merkbaar, zonder dat je imkeren eronder lijdt.

Het tillen is bij de bijenkast de grootste lichamelijke belasting – niet het werk aan de raten zelf. Een volle honingkamer kan afhankelijk van de kastmaat 20 tot 30 kilogram wegen, een volle broedkamer zelfs meer. Wie zulke gewichten in gebukte houding van de grond omhoog wrikt, brengt de rug precies in de houding die je wilt vermijden. Het goede nieuws: met een paar doordachte aanpassingen aan standplaats, materiaal en werkwijze laat de krachtsinspanning zich sterk verminderen.

De kast op werkhoogte plaatsen

De krachtigste hefboom is de hoogte waarop je kasten staan. Staat de bijenkast direct op de grond, dan moet je je bij elke inspectie diep bukken en de zwaarste bakken vanuit de ongunstigste houding tillen. Een stevig onderstel of podium brengt de werkzone omhoog – idealiter zo dat de bovenste bak ongeveer op heup- tot buikhoogte ligt.

• Vaste onderstellen: een metalen of houten onderstel per standplaats, stabiel tegen omvallen, houdt de kast blijvend op een aangename hoogte.
• Losse opstelling: kasten los in plaats van gestapeld opstellen, zodat je bij elk volk kunt zonder over andere heen te moeten tillen.
• Ondergrond controleren: een vlakke, draagkrachtige ondergrond voorkomt dat je op een onvaste stand tilt.

In één bak denken, bakken los afnemen

Hoe minder verdiepingen je moet verplaatsen, hoe lichter de inspectie wordt. Veel werk laat zich met één bak of met weinig bakken doen als je je bedrijfsmethode daarop afstemt. En als je toch een volle honingkamer wilt afnemen, hoef je de bak niet als een zwaar geheel te tillen.

• Raat voor raat afnemen: haal de raten één voor één eruit en zet ze in een lege bak of transportbox – zo draag je nooit het volle gewicht in één keer.
• Lege bak klaarzetten: een lege bak binnen handbereik naast de kast bespaart je het bukken naar de grond.
• Bedrijfsmethode aanpassen: ondiepe bakken of halve honingkamers in plaats van hoge volle bakken houden het gewicht per bak van meet af aan lager.

Dragen vermijden: rolwagen en steekwagen

De tweede grote belastingsfactor zijn de loopafstanden op de stand. Volle bakken over meerdere meters dragen telt over een oogstdag snel op. Bijna alles daarvan laat zich rijden in plaats van dragen.

• Steekwagen: voor losse bakken of hele kasten over korte afstanden – het best met luchtbanden voor een zachte ondergrond.
• Rol- of transportwagen: een verrijdbare plaat op werkhoogte neemt raten en bakken op, zonder dat je ze tot aan het voertuig draagt.
• Routes plannen: vaste, berijdbare paden tussen stand en auto maken het verschil tussen dragen en rijden.

Gewicht splitsen en lichter materiaal kiezen

Sommige gewichten laten zich simpelweg halveren – door de keuze van het materiaal en door kleinere eenheden. Kunststofkasten van geëxpandeerd polystyreen (zoals de Segeberger kast) zijn duidelijk lichter dan vergelijkbare kasten van massief hout en isoleren tegelijk beter. Een lege bak weegt sowieso maar een fractie van een volle.

• Licht kastmateriaal: piepschuim-/EPS-kasten zijn bij dezelfde bouwvorm merkbaar lichter dan hout – een voordeel bij elke afzonderlijke tilbeweging.
• Kleinere bakken: ondiepe of halve bakken in de honingkamer verminderen het gewicht per bak, ook al oogst je uiteindelijk dezelfde hoeveelheid.
• Minder in één keer: liever twee lichte gangen dan één zware – gesplitste lasten sparen de rug bij elke keer.

Rugvriendelijk tillen, als het toch moet

Helemaal zonder tillen gaat het niet, maar de techniek telt mee. Deze grondbeginselen uit het omgaan met zware lasten laten zich op de bijenstand direct toepassen en worden met wat oefening een gewoonte.

• Uit de benen tillen: door de knieën gaan, de rug recht houden en de kracht uit de benen halen in plaats van uit de onderrug.
• Last dicht bij het lichaam: neem de bak dicht tegen het lichaam; hoe verder weg, hoe groter de hefboom op de rug.
• Niet met een last draaien: verzet je voeten in plaats van je bovenlichaam te verdraaien wanneer je de bak neerzet.
• Rustig en gepland: bedenk vooraf waar de last heen moet, en las liever een pauze extra in dan met een ruk te tillen.